Sâu đất: đặc sản “Sá sùng đen” của Quảng Ninh

Đánh giá post

Một loại hải sản rất giống với sá sùng, được gọi là bông thùa hoặc sâu đất, sá sùng đen, giun đất biển, giun biển đen, hoặc theo kiểu người Hoa là “này tứng,” là một loại hải sản sống trong môi trường bùn ven biển và các khu rừng ngập mặn, khác với sá sùng sống trong cát. Chúng thích nghi tốt trong các khu vực ven biển với rừng sú vẹt và nước biển sạch, đầy bãi phù sa và bùn láng.

Sâu đất - hay còn gọi bông thùa ở Quảng Ninh
Sâu đất – hay còn gọi bông thùa ở Quảng Ninh

Về hình dáng, sá sùng và bông thùa (sâu đất) khá giống nhau, chỉ khác về màu sắc và kích thước. Sá sùng thường có màu trắng ngà, lớn hơn, trong khi bông thùa có màu vàng nâu sẫm đen và nhỏ hơn một chút. Hơn nữa, bông thùa thường chỉ được ăn tươi, không được phơi khô như sá sùng.

Tên khoa học của bông thùa (sâu đất) là Antillesoma antillarum và nó thuộc về họ Phascolosomatidae. Loài này có nhiều tên đồng nghĩa khác nhau như Phascolosoma similis, Physcosoma antillarum, Physcosoma similis, Sipunculus (Aedematosomum) glans…

Bông thùa có thân hình trơn mượt và không có các phần phụ. Cơ thể của chúng có hình ống, da màu vàng nâu đen, phần đầu có vòi kéo dài, lỗ miệng và vành tua miệng ở đầu. Đây là loài lưỡng tính không phân biệt giới tính. Sự phôi thai diễn ra trong cơ thể của chúng. Bông thùa thường sống ở vùng triều, tuyến triều giữa, đáy cát bùn hoặc bãi phù sa. Mật độ của chúng có thể lên tới 1.600 con/m2. Kích thước của chúng có thể lên đến 100 mm.

Hình dạng Bông thùa (Sâu đất)
Hình dạng Bông thùa (Sâu đất)

Tại Việt Nam, bông thùa được tìm thấy ở nhiều tỉnh thành như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai, Cần Giờ, Bến Tre, Cà Mau…

Trên toàn thế giới, loài này phân bố rộng rãi trong các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Chúng cũng được tìm thấy ở tây Đại Tây Dương và vùng Caribe từ Florida đến Brasil, cũng như ở Sierra Leone trên đông Đại Tây Dương.

Để bắt bông thùa, cần kỹ năng và khéo léo, vì chúng dễ bị đứt. Người có kinh nghiệm thường tận dụng thủy triều để lội bãi bùn và tìm lỗ bông thùa. Khi nước triều trở nên thấp, người ta thường tìm các lỗ tròn trên bãi bùn để xác định vị trí bông thùa. Khi bãi cạn, bông thùa thường nổi lên mặt nước như một đám hoa nhỏ, và người ta có thể móc chúng ra bằng hai ngón tay nhanh nhẹn.

Sau khi bắt được, bông thùa cần được rửa sạch để loại bỏ bùn đất. Chúng thường được ăn tươi và thường được chế biến trong các món xào. Ở miền Bắc, người ta thường xào bông thùa với su hào hoặc rau sam, trong khi ở miền Nam, họ thích xào bông thùa với cải chua, rau cần tây, mướp, hoặc chiên nước mắm.

Bông thùa xào rau, cần tỏi, su hào...
Bông thùa xào rau, cần tỏi, su hào…

Cộng đồng người Hoa ở Việt Nam thường gọi bông thùa là “này tứng.” Ngoài ra, ở Sài Gòn, có một số quán cháo sá sùng nổi tiếng, nơi họ sử dụng cả sá sùng và cả bông thùa để nấu cháo.

Món cháo bông thùa (Sâu đất)
Món cháo bông thùa (Sâu đất)

Không giống như cách nấu cháo sườn, ở Sài Gòn, món cháo sá sùng hoặc bông thùa (sâu đất) được chế biến theo kiểu cháo Tiều của người Hoa. Các thành phần cháo được thêm vào dần dần, để đảm bảo sá sùng luôn giữ được độ giòn. Cháo có vị ngọt tự nhiên từ sá sùng

Bông thùa có giá trị không đắt bằng sá sùng và được ưa chuộng ở một số địa phương miền Bắc như Hải Phòng và Quảng Ninh.